حتما تا به حال نام «دَنِت» به گوشتان خورده است. دِسِرهایی بر پایه شیر، که سالهاست به عنوان یک میان وعده سالم و خوشمزه برای بچهها، جای خود را در سبد خانوادههای ایرانی باز کردهاند. اگر هم سر و کارتان با نوزاد افتاده باشد قطعاً نامهایی مثل «آپتامیل» یا «بِبِلاک» را در بازار شیرخشک میشناسید. شیرخشکهایی که در کنار محصولات نستله پرفروشترین شیرخشکهای بازار ایران اند. این موارد، بخشی از محصولات اَبَرشرکت چندملیتی «دَنون» هستند که به صورت رسمی در بازار کشورمان حضور دارند. ابرشرکتی که همواره به عنوان یکی از شرکتهای حامی اسرائیل، پای ثابت همه لیستهای تحریمی حامیان فلسطین بوده است. اما آیا واقعاً دنون همانطور که میگویند حامی و مرتبط با اسرائیلیهاست؟ آیا زمانی که داریم یک قاشق از دسر فرانسوی سرد و تازه را در دهانمان میگذاریم و از طعم خوشمزهاش لذت میبریم واقعاً باید نگران کمک به اقتصاد اسرائیل باشیم؟ با ما همراه باشید تا این ادعای عجیب را بررسی کنیم.
شرکت «دَنون»، یکی از بزرگترین شرکتهای غذایی جهان است. طبق اسناد مالی این شرکت، در سال 2023 با 27.6 میلیارد یورو فروش در سراسر جهان، رتبه اول محصولات لبنی، گیاهی و نوشیدنی، رتبه دوم آبهای بستهبندی و غذای نوزاد، و رتبه چهارم در غذای بزرگسالان را در میان شرکتها در اختیار دارد(وبسایت دنون). اما این غول مواد غذایی چگونه سر از لیست تحریم کالاهای صهیونیستی درآورده است؟
ماجرا از علاقه دَنون به سرمایهگذاری در شرکتهای اسرائیلی شروع میشود. برای مثال، دَنون تنها در یک دور، در سال 2023 به میزان 4 میلیون دلار در یک شرکت تازهتأسیس فنآوری اسرائیلی به نام «ویلک» سرمایهگذاری کرده است(اورشلیم پُست). حوزه فعالیت این شرکت نوبنیاد، تولید محصولات لبنی از طریق سلولهای تولیدکننده آن است. شاید با خودتان بگویید 4 میلیون دلار که عدد بزرگی برای یک شرکت چند میلیارد دلاری به حساب نمیآید. حق با شماست! هرچند این مبلغ برای یک استارتاپ تازه تأسیس رقم قابل توجهی است اما در واقع، در این سرمایهگذاری، چیزهای مهمتری از مبلغ آن وجود دارد:
"سرمایهگذاری حدود 4 میلیون دلاری در یک شرکت فناوری اسرائیلی، حتی در شرایطی که سرمایه گذاری در بخش فناوری محلی به شدت کاهش یافته، کار [چندان] بزرگی نیست. اما این بار، به جای مبلغ، هویت سرمایهگذاران است که جالب توجه است. بنابراین، [این] نوبت جذب سرمایه شرکت فناوری ویلک را میتوان یک پیشرفت تجاری نامید." منبع: اورشلیم پُست
یادداشتنویس اورشلیمپست به خوبی اهمیت این سرمایهگذاری را توضیح داده است. دادهها نشان میدهد نرخ سرمایهگذاری خارجی در اسرائیل، علی رغم مشوقهای بسیار در چند سال اخیر روندی سینوسی داشته است. این رقم در سه ماهه نخست 2023 حدود 1.7 میلیارد دلار را نشان میداد که کمترین میزان از سال 2019 بود(ساینس بیزنس). به نظر میرسد اختلافات داخلی بر سر اصلاحات قضایی، عمدهترین دلیل این کاهش سرمایه گذاری بوده است:
"ما امروز در میانه یک بحران جهانی هستیم و هنوز خیلی زود است که بدانیم [این بحران] چه زمانی و چگونه پایان خواهد یافت. به این یک بحران محلی هم اضافه شده است که عدم اطمینان بیشتری [برای سرمایهگذاران] ایجاد کرده است. [حتی] اگر بحران قضایی حل شود، [باز هم] رسیدن به برونرفت زمانبر است و حتی آنموقع هم، اعتمادسازی مجدد سرمایه گذاران زمان بر است."دِرور بین/مدیرعامل سازمان نوآوری اسرائیلمنبع: ساینس بیزنس
حالا تصور کنید در میانه این بحران و تردید سرمایه گذاران خارجی، یک نام معتبر، همچون دنون با چند میلیون دلار وارد صحنه میشود تا ورق را برگرداند و به سرمایه گذاران مردد قوت قلب بدهد(دقیقاً مثل کاری که سلبریتیها با حضورشان در تبلیغات تلویزیونی برندهای مشهور، با شما انجام میدهند). علت بازتاب گسترده این سرمایهگذاری در میان رسانههای اسرائیلی هم، همین وجهه تبلیغاتی آن است.
استفاده از چهرههای آشنا در تبلیغات تجاری[بالا]/بازتاب گسترده سرمایهگذاری دَنون در رسانههای اسرائیلی با تاکید بر اعتبار سرمایهگذار[پایین]
دَنون کمتر از یک ماه بعد، در یک کسبوکار نوپای دیگر اسرائیلی به نام «ایمجیندِیری» هم سرمایهگذاری مشابهی را انجام داد (تایمز اسرائیل) تا نشان دهد سرمایهگذاریاش در اسرائیل نه یک استثنا بلکه یک قاعده است. اما آیا ماجرای دنون و اسرائیل از سال 2023 شروع و به سرمایهگذاری در استارتاپهای اسرائیلی محدود میشود؟
«ویلک» و «ایمجیندیری» آخرین سرمایهگذاری های دنون در وبسایت دَنونونچرز
ماجرای علاقهمندی دَنون به سرمایهگذاری در اسرائیل، به 55 سال قبل باز میگردد. در سال 1969 دَنون یک توافقنامه همکاری با یک شرکت مواد غذایی اسرائیلی به نام «اِشتراوس» امضا کرد. در آن سال اشتراوس ضمن دسترسی به دانش تولید دنون، نمایندگی عرضه محصولات مختلف این شرکت در اسرائیل را نیز کسب کرد. در سال 1972، دَنون و اشترواس کارخانه جدیدی را در اسرائیل افتتاح کردند و به تولید محصولات برند «دَنی»[همان دنت خودمان]، پرداختند که موفقیتهای چشم گیری را برای هر دو شرکت رقم زد(وبسایت اشترواس).
شروع همکاری اشتراوس و دنون در سیر تاریخی این شرکت که در وبسایت اشتراوس آمده
پس از یک دهه همکاری موفق، در سال 1982 دنون برای مصون ماندن از «تحریم کالاهای اسرائیلی از سوی اعراب»، تصمیم گرفت تا به این همکاری پایان دهد. این فراق، 14 سال ادامه داشت تا اینکه دنون در سال 1996 و پس از پایان خ