پشت بخش بزرگی از تمیزیها و درخششهای روزانه ما ایرانیها یک حرف U مخفی شده است که معمولاً کسی آن را نمیبیند؛ یک حرف U زیبا که از جمع شدن نمادهای زندگی کنار هم تشکیل شده است. نمادی که به عنوان یکی موفقترین برندهای جهان شناخته میشود. اما آیا سیاستهای این برند هم به اندازه نشانهاش سرشار از زندگی است؟ در این یادداشت قصد داریم به شرح ارتباط پر فراز و نشیب یونیلیور با رژیم اسرائیل و همچنین نحوه حضورش در ایران بپردازیم. با ما همراه باشید.
نشان شرکت یونیلیور
درباره یونیلیوِر صحبت میکنیم. شرکت چند ملیتی با ریشه انگلیسی- هلندی که امروزه ششمین شرکت پردرآمد دنیا در حوزه محصولات مصرفی و چهل و پنجمین شرکت ارزشمند جهان است. (منبع:استاتیستا)(استاتیستا) برای ملموستر شدن این اعداد کافیست بدانیم که درآمد این شرکت در سال 2023 بیش از 59 میلیارد دلار بوده و تولیداتش در 190 کشور جهان از جمله فلسطین اشغالی (اسرائیل) و ایران به فروش میرسد. (وبسایت رسمی یونیلیوِر)
ساختمان مرکزی یونیلیور در لندن
سابقه فعالیت یونیلیور در فلسطین اشغالی (اسرائیل) به زمانی برمیگردد که هنوز اسرائیلی وجود نداشت. یونیلیور در سال 1938 یعنی یک دهه پس از جنگ جهانی اول، با تاسیس یک کارخانه محصولات غذایی پا به سرزمین فلسطین گذاشت. (وبسایت رسمی یونیلیور) در آن زمان فلسطین به واسطه انحلال حکومت عثمانی تحت قیمومت دولت انگلیس درآمده بود. در راستای تعهدات اعلامیه بالفور، موج مهاجرت یهودیان و درگیریهایشان با مردم فلسطین برای یهودیسازی آن، روز به روز بیشتر میشد. این روند آنقدر پیش رفت تا در سال 1948 رژیم اسرائیل رسماً اعلام موجودیت کرد. (منبع: الجزیره)
حضور یونیلیور در فلسطین اشغالی(اسرائیل) پس از تحریمهای اتحادیه عرب با چالشهایی مواجه بود، اما پس از کم فروغ شدن این تحریمها، شرکت، فعالیت در این سرزمین را با اشتیاق بیشتری دنبال کرد. یونیلیور با سرمایهگذاری و خرید سهام شرکتهای اسرائیلی حجم تولید و سبد محصولات خود در این منطقه را به طور قابل توجهی گسترش داد. برای مثال میتوان به سرمایهگذاری 13 میلیون دلاری در شرکت ویتکو/Vitco در سال 1996 و ورود به حوزه بهداشتی و آرایشی در بازار اسرائیل اشاره کرد. (منبع: روزنامه اسرائیلی گلوبز) یونیلیور یک سال قبل نیز پنجاه درصد از سهام بخش تولید بستنی شرکت اشتراوس اسرائیل را خریداری کرده بود. غول انگلیسی-هلندی به مرور بقیه سهام بستنی اشتراوس را هم خریدد تا بالاخره در سال 2014 مالک کل آن شد. (وبسایت گروه اشتراوس) پیش از آن نیز یونیلیور در دهه 90 میلادی شرکت صنایع غذایی بِستفودز و تامی اسرائیل را به تملک خود درآورده بود. (منبع: جاستفود)
روایت شراکت یونیلیور و اشتراوس در سایت رسمی اشتراوس
طبق گزارش سالیانه 2023، یونیلیور با مالکیت هشت شرکت در اسرائیل به صورت یکپارچه تحت عنوان «یونیلیور اسرائیل» مشغول فعالیت است. (وبسایت یونیلیور)
یونیلیور اسرائیل چهار کارخانه در شهرهای عراد، صفد، عکّا و حیفا داشته و برای 1850 نفر در اقتصاد اسرائیل شغل ایجاد کرده است. (منبع: یونیلیور اسرائیل)(یونیلیور اسرائیل)
تصاویری از کارخانجات یونیلیور در اسرائیل
یونیلیور اغلب در میان جنبشهای حامی فلسطین متهم به حمایت از رژیم اسرائیل بوده است. اما چیزی که در سالهای اخیر دوباره توجهات را به طور خاص به این شرکت معطوف کرد ماجرای بِن و جِری در شهرکهای اشغالی بود.
یونیلیور در حال حاضر یکی از سه کسبوکار بزرگ بستنی در جهان است. (وبسایت اینسایدِرمانکی) این شرکت به اتکای برندهایی همچون بن و جری و مگنوم در سال 2023 نزدیک به 8 میلیارد یورو از فروش بستنی درآمد کسب کرده است. (گزارش سالانه یونیلیور) بِن و جِری یک برند آمریکایی مشهور تولیدکننده بستنی است که تلاش دارد توجه به موضوعات اجتماعی را بخشی از هویت خود نشان دهد. این شرکت در سال 2000 توسط یونیلیور خریداری شد. (یونیلیور آمریکا)
هیئت مدیره بن و جری در سال 2021 طی بیانیهای اعلام کرد که به خاطر نقض گسترده قوانین بینالملل و حقوق بشر توسط رژیم اسرائیل، فعالیت خود در شهرکهای اشغالی فلسطین را پایان خواهد داد. در توضیح چرایی این تصمیم آمده بود که تولید یا فروش محصول در شهرکهای صهیونیستی با ارزشهای مورد تاکید این شرکت از جمله حقوق بشر در تناقض است. بن و جری البته تصریح کرد که به فروش محصولاتش در سایر سرزمینهای فلسطین اشغالی (اسرائیل) ادامه میدهد. قرار بود این تصمیم بعد از سال 2022 و با پایان قرارداد بن و جری با نماینده انحصاری آن در فلسطین اشغالی (اسرائیل) اجرایی شود. (بسایت رسمی بن و جری) (NBCNews)
کارخانه بن وجری در بعرتوفیا-فلسطین اشغالی(اسرائیل)
این تصمیم، مورد حمایت جنبشهای حامی فلسطین از جمله بیدیاس و همزمان مورد انتقاد نهادهای طرفدار رژیم اسرائیل قرار گرفت. (BDS) یکی از اولین واکنشها را وزیر داخلی وقت رژیم اسرائیل به این موضوع داشت. او یک هفته پس از اعلام تصمیم بن و جری گفت مقامات رژیم در تلاش هستند تا با کمک جوامع یهودی و حامیان اسرائیل در آمریکا، این شرکت را به صورت مردمی تحریم و از تصمیم خود منصرف کنند.